Lang "vườn" tràn ngập làng quê

Bà lang Dự (tên thật là Vũ Thị Tính), trú tại thôn Huề Trì, xã An Phụ, huyện Kinh Môn năm nay đã sang tuổi 80, không còn minh mẫn, thậm chí bị điếc đặc, muốn nói phải ra hiệu. Thế nhưng, theo Đoàn Thanh tra y tế Hải Dương, hàng ngày, bà lang Dự vẫn bào chế và bán "thuốc cam" cho người bệnh tứ xứ. Thuốc của bà Dự có rất nhiều loại như: thuốc uống, thuốc xát răng, thuốc bôi hậu môn… Tất cả các "biệt dược" trên được đựng trong các lọ nhựa và đều không có nhãn mác ghi thành phần, công dụng và hạn sử dụng. Cũng theo đoàn thanh tra, các lọ chứa bột màu cam gọi là "Hoàng đơn" nhưng thực chất là ôxít chì rất độc hại. Nếu bôi vào vùng lở loét của hậu môn trong thời gian dài với số lượng lớn, trẻ sẽ bị nhiễm độc chì.

Nguy hiểm là vậy, song "thuốc cam" được rất nhiều người đến mua. Được biết, bà lang Dự không hề có chứng chỉ hành nghề, giấy phép hoạt động, đăng ký kinh doanh. Cũng tại thôn Huề Trì, thuộc xã trên còn có bà lang Dánh (tên thật là Nguyễn Thị Thuận), hiện cũng đã ngót... bách niên. Giống như lang Dự, bà lang Dánh chuyên bào chế "thuốc cam" bằng các dụng cụ thô sơ như: chày, cối...

Thanh tra Sở Y tế Hải Dương kiểm tra một cơ sở y học cổ truyền.

Kết quả kiểm tra tại 4 huyện Kinh Môn, Bình Giang, Ninh Giang, Cẩm Giàng còn cho thấy, có rất nhiều các cơ sở bán "thuốc cam" không rõ địa chỉ nơi sản xuất, không nhãn mác... Tất cả các đại lý, cơ sở sản xuất thuốc đều khai là sản phẩm nhưng chỉ gia truyền và đều do người cao tuổi đảm nhiệm, không có các thủ tục cần thiết để hoạt động như: giấy phép hành nghề, giấy chứng nhận bài thuốc gia truyền. Hơn thế nữa, nhận thức về thực hiện các quy định của pháp luật trong hành nghề y học cổ truyền của những người này còn hạn chế.

Cần siết chặt công tác quản lý

Điều rất nguy hại là hầu hết các "lò" sản xuất đông-nam dược ở Hải Dương khi bị kiểm tra đều không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc các loại dược liệu. Quầy thuốc của bà Nguyễn Thị Khoe và của hiệu thuốc có tên "Hoàn" tại chợ thị trấn Kinh Môn là những ví dụ điển hình. Các chủ hàng tại đây khi được hỏi về giấy phép hoạt động, về gốc tích của các loại sản phẩm đang by bán chỉ còn biết lắc đầu. Đó là chưa kể chất lượng thuốc không bảo đảm. Nhiều quầy bán cả thuốc tây lẫn với thuốc đông y, trái với quy định của ngành Y tế. Tuy nhiên, bằng cảm quan, có thể thấy rất rõ, các dược liệu trên đều là hàng trôi nổi ngoài thị trường, trong đó, 90% có xuất xứ từ Trung Quốc theo đường tiểu ngạch nên không thể kiểm soát được chất lượng. Do hình thức giống nhau, một số dược liệu như: thổ phục linh và củ cậm can… bị chiết một phần hoặc tráo đổi dẫn đến hiệu quả điều trị thấp.

Một vi phạm phổ biến nữa là chủ các cơ sở chẩn trị y học cổ truyền hầu hết không có giấy chứng nhận bài thuốc gia truyền như cơ sở chẩn trị của lương y Vũ Đình Khôi ở phố Vinh Quang, thị trấn Kinh Môn; phòng chẩn trị y học cổ truyền của lương y Nguyễn Văn Hải, ở chợ Văn Thai, huyện Cẩm Giàng... (chứng nhận hành nghề đã hết hạn từ năm 2004).

Thực trạng trên cho thấy, không chỉ do nhận thức về các quy định hành nghề của các chủ cơ sở khám, điều trị, sản xuất thuốc chữa bệnh trên địa bàn tỉnh còn hạn chế. Nguyên nhân lớn nhất là công tác quản lý hành nghề y, dược tư nhân ở Hải Dương đang bị buông lỏng, trong đó có cả "lỗi" từ cơ chế. Luật Khám bệnh, chữa bệnh ban hành ngày 23/11/2009 nhưng đến 1/1/2011 mới có hiệu lực thi hành và đến tháng 11/2011 mới có thông tư hướng dẫn cấp phép hoạt động.

Do vậy, nhiều cơ sở hành nghề y học cổ truyền chưa được cấp phép trong khoảng 3 năm gần đây. Ngoài ra, tại Hải Dương lực lượng quản lý, theo dõi hoạt động này còn mỏng. Các phòng y tế cấp huyện đều thiếu cán bộ. Một số nơi chỉ có 2 nhân viên nên việc quản lý, hướng dẫn người hành nghề y, dược tư nhân không hiệu quả.

Để khắc phục những thiếu sót, sơ hở, tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra, dư luận trong tỉnh rất mong các cấp, ngành chức năng của Hải Dương cần có những biện pháp mạnh chấn chỉnh lại hoạt động khám, chữa bệnh y học cổ truyền trên địa bàn, khẩn trương đưa các hoạt động này vào hành lang pháp lý