Tại phiên chất vấn, đại biểu Lê Như Tiến hỏi: Vì sao Thanh tra Chính phủ thanh tra, kiểm tra nhiều nhưng lại rất ít phát hiện được tham nhũng, đặc biệt số vụ việc có dấu hiệu tham nhũng chuyển sang CQĐT rất hiếm (chưa đầy 1%). “Quá trình thanh tra, khi phát hiện dấu hiệu tham nhũng thì chuyển CQĐT theo quy chế phối hợp hai bên đã ký kết” - Tổng Thanh tra lý giải. Theo ông, sở dĩ thanh tra nhiều nhưng phát hiện tham nhũng được ít do tội phạm tham nhũng tinh vi, phức tạp, là dạng “tội phạm ẩn”, đồng thời năng lực, trình độ cán bộ thanh tra còn những hạn chế…

Không đồng ý với lý giải này, đại biểu Tiến truy vấn: “Nói tham nhũng tinh vi, phức tạp thì cách đây 10 năm, 20 năm, tôi cũng nghe rồi. Phải chăng, ở đây có vấn đề lợi ích nhóm, bao che, dung túng, chứ không nên chỉ quy cho tội phạm phức tạp với năng lực cán bộ hạn chế”. Vấn đề của đại biểu Tiến đặt ra xem ra bắt đầu “khơi” trúng suy nghĩ mà nhiều người vẫn hiểu nhưng ngại nói, hoặc chỉ nói ở bối cảnh khác. 63 điểm cầu trực tuyến, các đại biểu Quốc hội cũng chăm chú với lập luận này. Khi trả lời câu hỏi, liệu có chuyện thanh tra ngại va chạm, chọn hệ số an toàn cao là nguyên nhân khiến vụ việc tham nhũng phát hiện ít, Tổng Thanh tra cho rằng, “thanh tra phải theo luật”, không có chọn hệ số an toàn.

Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh trả lời chất vấn sáng 22/8.

Đại biểu Lê Thị Nga (Thanh Hóa) khiến phiên chất vấn căng thẳng khi xoáy trở lại trách nhiệm trong vụ tham nhũng Vinalines.

Cũng tại phiên chất vấn, trả lời chất vấn kỳ họp Quốc hội thứ 3 hồi tháng 6, nội dung này đã được mổ xẻ khá kỹ. Tuy nhiên, bà Nga đưa ra điểm xoáy: Với kết luận của Thanh tra Chính phủ trong vụ Vinalines, thanh tra đã loại bỏ trách nhiệm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, mà khẳng định, trách nhiệm thuộc ban điều hành của Vinanlies, của Chủ tịch HĐQT. Từ đó, hai Bộ nói trên viện dẫn kết quả thanh tra để trả lời trước Quốc hội khi được hỏi về trách nhiệm. “Vậy căn cứ vào đâu, Thanh tra loại bỏ trách nhiệm của hai Bộ” - bà Nga truy vấn. Bà cũng đề nghị cho biết trong kết luận thanh tra tại 4 tập đoàn khác, trách nhiệm Bộ, ngành ra sao?

Đại biểu cũng tiếp tục đề nghị làm rõ trách nhiệm Thanh tra Chính phủ trong vụ Dương Chí Dũng khi cơ quan Thanh tra đang làm việc, chưa ra kết luận nhưng lại không có động thái thông tin, phối hợp cho cơ quan chức năng để xảy ra việc bổ nhiệm vị trí mới, gây bức xúc dư luận. Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh giải thích, cơ quan này đã làm theo quy định, trong lúc điều chuyển chưa phát hiện ông Dũng vi phạm, cơ quan điều động cũng không tham khảo ý kiến nên Thanh tra cũng không thể cản trở việc điều động trong lúc cán bộ đó chưa có dấu hiệu vi phạm. Khẳng định việc thanh tra là theo luật, nhưng Tổng Thanh tra cũng nói còn phải căn cứ thông lệ…

Ý này ngay sau đó khiến đại biểu Nga chất vấn tiếp: Xác định trách nhiệm là phải theo luật, nếu nói theo thông lệ là không được! Bà cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm Tổng Thanh tra khi ít phát hiện được tham nhũng.

Sau khi người đứng đầu Thanh tra trả lời, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu điều khiển phiên chất vấn đề nghị Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ trả lời thêm. Bộ trưởng Vương Đình Huệ cho biết, điểm quan trọng là phân định rạch ròi vai trò chủ sở hữu Nhà nước với quản lý vốn, tài sản tại các tập đoàn. Theo quy định mới, Thủ tướng chỉ bổ nhiệm hội đồng thành viên đối với một số tập đoàn, còn lại thuộc thẩm quyền các Bộ quản lý, ví dụ như Tổng giám đốc sẽ do Bộ quản lý giới thiệu để bầu. Những vị trí như Kế toán trưởng cũng phải được Bộ quản lý ngành xem xét cụ thể. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm thẩm định trong việc tập đoàn vay vốn nước ngoài, còn Bộ quản lý thẩm định tập đoàn vay vốn trong nước.

Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Quý Ngọ: Thanh tra không nên cầu toàn, nếu phát hiện dấu hiệu tham nhũng cần chuyển ngay cho cơ quan điều tra Liên quan phần trả lời chất vấn của Tổng Thanh tra, Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Quý Ngọ cho biết vừa qua, Thanh tra Chính phủ và CQĐT Bộ Công an đã có sự phối hợp theo quy chế. Ông cũng thừa nhận, tỷ lệ vụ việc tham nhũng phát hiện ít có nguyên nhân do tính chất tội phạm và năng lực cán bộ. Trong năm chỉ có 8 vụ thanh tra chuyển cho CQĐT (ở địa phương) và 3 vụ (cấp Bộ), trong đó có vụ Vinalines. “Tôi cũng đề nghị các đồng chí thanh tra không nên cầu toàn khi có kết luận thanh tra mới chuyển, mà quá trình thanh tra nếu phát hiện dấu hiệu tham nhũng thì thông báo và chuyển ngay” - Thứ trưởng Phạm Quý Ngọ nêu quan điểm. Trước đề nghị này cùng các chất vấn tại phiên họp, Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh cho biết, cơ quan Thanh tra sẽ chuyển ngay hồ sơ cho CQĐT nếu phát hiện vi phạm hình sự mà không chờ kết luận thanh tra.