Ngay sau khi nhận được thông tin trên, nhóm PV Báo CAND đã mời nhà sử học Ngô Đăng Lợi (Hội Khoa học lịch sử Việt Nam) tới nhà ông Bùi Viết Đông để thẩm định về cuốn sách trên. Trong căn nhà đơn sơ ở phố Cấm, ông Bùi Viết Đông điềm tĩnh mở tủ lấy cuốn sách đã úa màu thời gian đưa cho chúng tôi. Cuốn sách có chiều dài 23,5cm, chiều ngang 12,5cm và dày 4cm.

Về nguồn gốc, ông Bùi Viết Đông cho biết, bố đẻ của ông - cụ Bùi Văn Lộc từ nhỏ đã thông thuộc Hán văn và nên trong nhà có nhiều sách chữ Hán. Bản thân ông, trong những năm đi bộ đội, một lần ở trọ nhà một nhà nho ở huyện Diễn Châu (Nghệ An) cũng được tặng một cuốn từ điển Hán – Việt.

Suốt những năm ở chiến trường, ông Đông đều dành thời gian rảnh rỗi để học tiếng Hán, nên khi xuất ngũ về quê đã có thể đọc thông, viết thạo ngôn ngữ này. Năm 1955, khi ông về quê đã thấy cụ thân sinh thường xem sách “Trung Hoa dân quốc tối tân địa đồ”. Khi bố mất, gia đình định chôn cuốn sách cùng thi hài cụ nhưng ông Đông thấy cuốn sách quý nên giữ lại tới nay.

Nhà sử học Ngô Đăng Lợi, ông Bùi Viết Đông cùng cuốn sách quý.

Sau khi xem xét kỹ cuốn sách, nhà sử học Ngô Đăng Lợi cho biết: Dù qua thời gian, nhưng dựa vào những dòng tựa đề thì đây là cuốn “Niên lịch thông thư” do Trung Quốc ấn hành từ những năm đầu thế kỷ XX và phát hành phổ biến khắp thế giới. Cuốn sách còn được coi như là cẩm nang kiến thức phổ thông của người Trung Quốc và người biết tiếng Hán.

Sách đề cập tới nhiều vấn đề, lĩnh vực từ địa lý, lịch sử, thiên văn tới khoa học thường thức, cách xem hướng nhà, cách hành lễ…. do Vương Ứng Lâm, đời nhà Tống biên soạn, sau đó được bổ sung thêm niên đại mới có tên trên. Tấm bản đồ nằm ở phần giữa của cuốn sách mang tên “Trung Hoa dân quốc tối tân địa đồ” nghĩa là tấm bản đồ mới nhất của Trung Hoa dân quốc. Tấm bản đồ với tỷ lệ 1/2,6 triệu ghi lại chi tiết các phần lãnh thổ của Trung Quốc. Theo đó,  phần cực Nam của nước này là đảo Hải Nam.

Từ những cứ liệu lịch sử ghi lại, cuốn sách này được ấn hành lại sau Cách mạng Tân Hợi (1911) và là lịch chính thống của nhà nước “Trung Hoa dân quốc”. Như vậy, tấm bản đồ “Trung Hoa dân quốc tối tân địa đồ” có thể được xem là tấm bản đồ mới nhất của Trung Quốc khẳng định lãnh thổ của nước này chỉ đến đảo Hải Nam.

Bản đồ “Trung Hoa dân quốc tối tân địa đồ” không có 2 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa.

Nhà sử học Ngô Đăng Lợi khẳng định thêm “Niên lịch thông thư” là cuốn sách phổ biến của người Trung Quốc đã được tái bản hàng chục lần. Sau mỗi lần tái bản, cuốn sách này lại được bổ sung các sự kiện mới. Để chứng minh về sự thông dụng của cuốn sách, chúng tôi tìm tới gia đình ông Lạc Tích Thiên, người Việt, gốc Hoa, sinh năm 1927 ở phố Trần Quang Khải (Hồng Bàng - Hải Phòng).

Ông Lạc Tích Thiên cho hay, hiện cũng có cuốn sách này ấn hành năm 2007 của  Nhà xuất bản Tụ Bảo Lâu Thông Thắng (Hồng Kông), nhưng không hề có tấm bản đồ như cuốn sách quý của ông Bùi Viết Đông. Nhà xuất bản đã cố tình bỏ hoàn toàn những tư liệu khẳng định lãnh thổ Trung Quốc chỉ đến đảo Hải Nam như tấm bản đồ “Trung Hoa dân quốc tối tân địa đồ”.

Cũng theo nhà sử học Ngô Đăng Lợi, cuốn sách “Niên lịch thông thư” rất phổ biến. Tại Hải Phòng chắc chắn còn nhiều người lưu giữ cùng những tấm bản đồ như “Trung Hoa dân quốc tối tân địa đồ”. Thời gian tới, Hội Khoa học lịch sử Hải Phòng sẽ tổ chức cuộc hội thảo về vấn đề biển Đông nhằm thu thập thêm các cứ liệu lịch sử khẳng định chủ quyền của Việt Nam