Chào bạn!      
Xã hội 
Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Hồ Ngọc Đại.
Đổi mới giáo dục: Lấy học trò làm trung tâm
13:06:00 09/02/2014
Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu hiện nay là sự lựa chọn không thể khác, khi quá trình cải cách giáo dục đã không đạt mục tiêu mong muốn. Nhưng công nghệ và mô hình của đề án được coi là “trận đánh lớn” xứng tầm như một cuộc cách mạng vẫn còn rất mới mẻ với đông đảo bạn đọc.

Chuyên mục “Trò chuyện Chủ nhật” đầu Xuân Giáp Ngọ dành cuộc trao đổi với Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Hồ Ngọc Đại - “cha đẻ” của công nghệ giáo dục thực nghiệm, góp phần làm sáng tỏ vấn đề trên gắn với nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho chính con, em mỗi gia đình.

Phóng viên (PV): Thưa Giáo sư Hồ Ngọc Đại, nhà bác học Lê Quý Đôn bàn về quy luật thịnh suy của một quốc gia đã khuyến cáo với hậu thế: “phi trí bất hưng”. Từ đúc kết ấy, câu chuyện mà Giáo sư muốn gợi mở với bạn đọc về  việc “khai trí” đầu Xuân phải bắt đầu như thế nào cho dễ hiểu và dễ làm để tạo dựng nên sức mạnh trí tuệ của cả cộng đồng?

Giáo sư Hồ Ngọc Đại: Bàn chuyện “khai trí” đầu Xuân là việc vô cùng hữu ích, khơi gợi và quy tụ được lòng người. Câu chuyện khai trí hiện nay chính là chúng ta bàn, xây dựng và thực hiện Đề án đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo sao cho đạt mục tiêu khoa học và hiệu quả. Tôi cho rằng, đây là việc làm vì đại nghĩa, vì sự phát triển hưng thịnh của quốc gia chứ không vì một lợi ích cục bộ nào. Muốn thế thì phải đổi mới tận nguyên lý của nền giáo dục so với trước.

PV: Không ít giáo viên, nhà quản lý giáo dục gọi điện tới đường dây nóng của Báo CAND băn khoăn: Phải chăng giáo dục và đào tạo của chúng ta trước đây không căn bản và thiếu toàn diện nên Đề án mới đặt ra yêu cầu phải đổi mới căn bản, toàn diện. Giáo sư có thể cắt nghĩa điều này gắn với nguyên lý giáo dục mà Giáo sư kiên định quan điểm phải đổi mới tận cùng?

Giáo sư Hồ Ngọc Đại: Thực tiễn quá trình cải cách giáo dục không đạt kết quả mong muốn, ai cũng có thể nhận thấy. Rõ nhất là chúng ta gặp khó khăn trước yêu cầu cấp bách về nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay. Kết cục đó là bằng chứng cho thấy nguyên lý giáo dục mà chúng ta đã làm trong thời gian qua chưa đúng.

Nhìn thẳng vào sự thật này; tôn trọng cuộc sống thật của mỗi người; nhận thức đúng phạm trù lợi ích bởi cuộc sống suy cho cùng là vì lợi ích... là những nhận thức rất căn bản cho nguyên lý giáo dục. Lợi ích của trẻ em là được vui chơi, được học một cách hứng thú. Giáo dục làm cho chúng vui, háo hức đến trường, sẵn lòng chia sẻ suy nghĩ thì mục đích của giáo dục mới đạt được. Muốn thế thì phải thay đổi nội dung, phương pháp, thể chế giáo dục hiện nay. Thay cho cách thầy đọc, trò ghi, bây giờ phải lấy học trò làm trung tâm, người thầy giữ vai trò quyết định. Xin nhấn mạnh, vai trò “người thầy” ở đây phải hiểu từ khâu thiết kế nội dung chương trình giáo dục; cho đến người chuyển giao công nghệ giáo dục; cuối cùng là thầy, cô làm nhiệm vụ “thi công” theo thiết kế (truyền đạt kiến thức) tới học trò. Ở đó, người thầy không chỉ truyền đạt, mà còn theo dõi, đánh giá, giúp đỡ học sinh, kiểm soát chất lượng cho đến sản phẩm cuối cùng của giáo dục đào tạo.

PV: Vậy cụ thể nguyên tắc trong giáo dục mà giáo sư chủ trương là gì?

Giáo sư Hồ Ngọc Đại: Là lấy học trò làm trung tâm, người thầy giữ vai trò như đã nói ở trên. Cách làm đó tạo ra môi trường thuận lợi cho học sinh phát huy khả năng tư duy, tự học, tự thẩm thấu kiến thức, thay vì phải vật lộn toát mồ hôi với đống bài vở như trước đây. Chẳng hạn, thay cho việc giảng văn, cô giáo có thể cho học sinh đọc, yêu cầu hiểu và tự do phát biểu cảm nhận. Như thế, các em có điều kiện bộc lộ suy nghĩ, phát triển trí tuệ và dần tạo sự tự tin. Với các môn học khác cũng vậy, dù cưỡng bức cũng phải bằng phương pháp khoa học để học sinh dễ chấp nhận, không nhồi nhét kiến thức như cách làm cũ.

PV: Theo cách đặt vấn đề ấy, Giáo sư có thể phát biểu suy nghĩ về những nội dung căn bản mà Đề án đổi mới căn bản giáo dục và đào tạo đã đề cập?

Giáo sư Hồ Ngọc Đại: Tôi nhất quán với quan điểm phải đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Nhưng chưa tâm đắc lắm bởi chưa toát lên được toàn bộ mục tiêu và giải pháp cho Đề án được coi là “trận đánh lớn” này, nhất là thiếu hệ thống khái niệm rất quan trọng làm nền tảng. Chẳng hạn, những khái niệm về năng lực và phẩm chất con người. Khi thống nhất nhận thức rõ các khái niệm đó thì mới xác định chính xác mục tiêu của giáo dục.

PV: Nhất quán với quan điểm phải đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, vấn đề còn lại mà bạn đọc quan tâm là thực hiện nó bằng cách nào. Dưới góc nhìn của giáo sư, chúng ta phải bắt đầu từ đâu?

Giáo sư Hồ Ngọc Đại: Trước hết, phải xác định được hướng đi tức tư tưởng chủ đạo. Theo tôi, phải theo hướng hiện đại hóa nền giáo dục. Đã có hai nền giáo dục: Một là nền giáo dục bút lông (giáo dục nho giáo) và nền giáo dục tạm gọi là bút sắt (sau giáo dục nho giáo). Tiếp đến có thể gọi nền giáo dục hiện nay là giáo dục máy tính. Bước đi từ nền giáo dục bút sắt sang nền giáo dục máy tính chính là quá trình hiện đại hóa nền giáo dục mà chúng ta đang muốn làm. Đã có hướng đi rồi thì phải có cách làm-tức là công nghệ hóa quá trình giáo dục. Thực chất, đấy là quá trình tổ chức và kiểm soát quá trình thực tiễn của giáo dục. Khác hoàn toàn so với trước đây, chúng ta không kiểm soát được toàn bộ quá trình và chất lượng giáo dục, mặc dù rất mong muốn.

PV: Trước đây Giáo sư đã bày tỏ quan điểm không đồng tình với cách làm cải cách giáo dục để chuyển sang làm mô hình trường thực nghiệm. Lý do, đề án cải cách đó chuẩn bị trong thời chiến sẽ không phù hợp với thời bình; đòi hỏi của cách mạng giai đoạn mới đã khác; các mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội của thời kỳ kiến thiết đất nước sau chiến tranh lại khác nữa... Theo lô-gic ấy, có gì đảm bảo mô hình công nghệ giáo dục mà Giáo sư đã cố công xây dựng trước đây đến nay còn phù hợp?

Giáo sư Hồ Ngọc Đại: Đúng là công nghệ giáo dục này tôi đã xây dựng 40 năm. Vẫn nguyên lý ấy, công nghệ ấy, nhưng thực tiễn thì đã khác rất nhiều. Nhận biết điều này, nhiều năm qua chúng tôi đã hoàn thiện, củng cố nó cho phù hợp với yêu cầu của thời kỳ mới. Tuy vậy, về mặt khoa học, công nghệ giáo dục luôn đi trước số đông, rất cần những phản biện để hoàn thiện, góp phần vào việc thực hiện thắng lợi Đề án đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục hiện nay.

PV: Một số học sinh THPT tại quận Hà Đông, TP Hà Nội hỏi, nếu thực hiện Đề án đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo thì sẽ tác động như thế nào tới kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học sắp tới. Xin Giáo sư cho biết quan điểm?

Giáo sư Hồ Ngọc Đại: Thi cử nói chung và thi tốt nghiệp THPT nói riêng phụ thuộc vào hai vấn đề: Một là học cái gì và hai là học bằng cách nào. Vì dạy và học theo cách cũ nên thi cử đã trở thành gánh nặng gây lo lắng và tốn kém cho cả xã hội. Bởi thế chúng ta mới chủ trương phải đổi mới. Theo tôi, ở giai đoạn bước đệm, Bộ Giáo dục và đào tạo đưa ra phương án thi tốt nghiệp THPT trong đó có môn thi bắt buộc và tự chọn là cần thiết. Đó là phương án ít tồi tệ nhất. Chủ trương cho phép các trường đại học tự chủ tuyển sinh cũng là sự đổi mới. Quan trọng nhất là phải rành mạch giữa trường phổ thông và đại học, cao đẳng: Hàng vạn trường phổ thông cũng cùng một nguyên lý. Nhưng hai trường đại học là hai trường khác nhau. Nhận thức rõ như thế mới có cách ứng xử phù hợp, mang lại hiệu quả.

PV: Với mỗi gia đình, đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo cần vận dụng ra sao trong việc dạy con, em để trở thành nguồn nhân lực có chất lượng tốt?

Giáo sư Hồ Ngọc Đại: Không có mẫu số chung cho mọi gia đình, mọi hoàn cảnh. Nhưng từ những gì tôi biết, thì quan trọng nhất là phải tôn trọng cuộc sống thật của các em. Chơi cũng là lợi ích của học sinh, là mục tiêu của giáo dục chứ không phải chỉ là sự học. Đặc biệt, không nên và đừng bao giờ so sánh chúng với những đứa trẻ khác. Vì mỗi em đều có những phẩm chất nhất định, mà cha mẹ và người lớn tuổi cần biết cách khơi gợi cho những phẩm chất tốt phát triển.

PV: Xin cảm ơn Giáo sư Hồ Ngọc Đại!


Thanh Phong (thực hiện)

Ý kiến của bạn
Tên của bạn:  
Email:
Tiêu đề:  
Tắt bộ gõ Tự động Telex VNI VIQR
 

Xem tiếp 
Các bài mới:
     Một cán bộ viễn thông bị điện giật chết (23/10)
     Người đàn ông 42 tuổi chết ở chân cầu (23/10)
     Bé gái 2 tuổi đuối nước trong ao cá gia đình (23/10)
     Ba con trâu chết ngoài đồng vì dây điện đứt (23/10)
     Nhà em ruột đổ sập nhà anh, 10 người suýt chết (23/10)
     Hiệu quả từ việc lắp đặt hộ lan trên đường đèo hiểm trở (23/10)
     Mời các chuyên gia giỏi để tìm nguyên nhân tử vong của bé gái tại BV Đa khoa Quốc Oai (23/10)
Các bài đã đăng:
     Tai nạn giao thông nghiêm trọng, 4 người thương vong (09/02)
     Đến 2015, đưa vào hoạt động 11 khu bảo tồn biển (09/02)
     Hà Nội: Nghiêm cấm dùng xe công đi lễ hội sau Tết (09/02)
     Bất cẩn khi thắp hương gây cháy cơ sở kinh doanh gas (09/02)
     TP HCM thí điểm giữ xe 2 bánh cho khách đi xe buýt tại một số ga đầu mối (09/02)
     Tai nạn giao thông giảm, nhưng còn nhiều nỗi lo (09/02)
     Thời tiết ngày 9/2: Bắc Bộ mưa rét, biển Đông thời tiết xấu (09/02)



 

TIÊU ĐIỂM
Thận trọng với quảng cáo bốc giời về côn trùng - động vật ngâm rượu
Gần đây, trên một số tuyến phố ở Hà Nội xuất hiện tình trạng các sạp kinh doanh các sản phẩm côn trùng - động vật ngâm rượu di động. Trước những lời quảng cáo bốc giời từ các tay buôn, nhiều người dân như lạc vào mê hồn trận. Hệ lụy khôn lường đi kèm với thú uống rượu ngâm côn trùng, động vật dạng này luôn tiềm ẩn.
Thận trọng với quảng cáo bốc giời về côn trùng - động vật ngâm rượu
Nữ tài xế thừa nhận “có đi ăn nhậu” trước khi gây tai nạn
Sáng ngày 22/10, Cơ quan CSĐT Công an huyện Ea H’leo (Đắk Lắk) cho biết, vẫn đang tạm giữ nữ tài xế Lưu Thị Thanh Tuyền (26 tuổi, trú tổ dân phố 7, thị trấn Ea Đ’răng) để điều tra về vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng xảy ra vào chiều 20/10 làm 2 người chết và 8 người bị thương.
Nữ tài xế thừa nhận “có đi ăn nhậu” trước khi gây tai nạn
Vụ nữ tài xế gây tai nạn liên hoàn: Mới lấy bằng được 2 ngày
Như Báo CAND đã thông tin, vào lúc 16h30 phút chiều ngày 20/10, tại địa bàn thị trấn Ea Đ’răng, huyện Ea H’leo (Đắk Lắk) đã xảy ra một vụtai nạn giao thông nghiêm trọng làm 2 người chết và 8 người bị thương. Ngay sau khi nhận được thông tin về vụ tai nạn, lãnh đạo địa phương cùng các cơ quan chức năng đã có mặt tại hiện trường để hỗ trợ công tác cứu nạn và điều tra làm rõ nguyên nhân.
Vụ nữ tài xế gây tai nạn liên hoàn: Mới lấy bằng được 2 ngày
Vụ việc sản phụ tử vong tại BV An Bình: Còn nhiều 'uẩn khúc'
Đã có tới 4 lần gia đình sản phụ Nguyễn Thị Hạnh (30 tuổi, ngụ tại Q.8) tử vong sau khi sinh con tại bệnh viện (BV) An Bình, TP HCM gửi đơn kêu cứu tới các nơi phản ánh nỗi bất bình về cách xử trí của BV xung quanh việc trả lời nguyên nhân tử vong của sản phụ Hạnh. Mới đây, kết luận xem xét ca tử vong của sản phụ Hạnh của Hội đồng chuyên môn cấp Sở đã bị lãnh đạo Sở Y tế TP HCM bác bỏ.
>> Yêu cầu Bệnh viện An Bình sớm có giải trình cụ thể vụ việc “sản phụ chết, nghi ngờ êkíp trực chưa tốt”
Vụ việc sản phụ tử vong tại BV An Bình: Còn nhiều 'uẩn khúc'
Mời chủ cơ sở lên làm rõ nguyên nhân vụ nổ
Trong ngày 18/10, các cơ quan chức năng đã tiến hành mời Huỳnh Văn Hải (44 tuổi, người đại diện đăng ký kinh doanh chi nhánh Công ty TNHHSX TM Đặng Huỳnh, nơi xảy ra vụ nổ làm 3 người chết và 5 người bị thương) lên trụ sở lấy lời khai.
>> Lật từng viên gạch tìm thi thể của nạn nhân sau vụ nổ
>> 2 mẹ con là nạn nhân trong vụ nổ đã hồi tỉnh
Mời chủ cơ sở lên làm rõ nguyên nhân vụ nổ
Xà lan chở xăng va chạm tàu chở hàng, 1 người mất tích trên sông Sài Gòn
Vào lúc 20h ngày 16/10, Phòng Cảnh sát Giao thông Đường sông phối hợp với lực lượng Cứu hộ Cứu nạn Cảnh sát PCCC TPHCM và các lực lượng chức năng khác tiếp tục tìm kiếm nạn nhân bị mất tích sau vụ va chạm giữa xà lan chở xăng va chạm tàu chở hàng trên sông Sài Gòn.
Xà lan chở xăng va chạm tàu chở hàng, 1 người mất tích trên sông Sài Gòn
Chùm ảnh: Tiếp cận tàu Sunrise 689 tại Vũng Tàu
Mặc dù 6h sáng ngày hôm nay 11/10, tàu Sunrise đã về đến phao số 0 cách Vũng Tàu khoảng 20 hải lý nhưng mãi đến đầu giờ chiều cùng ngày tàu mới được cập bờ.
>> Hải trình nguy hiểm qua lời kể của thuyền trưởng tàu Sunrise 689
Chùm ảnh: Tiếp cận tàu Sunrise 689 tại Vũng Tàu
Hải trình nguy hiểm qua lời kể của thuyền trưởng tàu Sunrise 689
Các tên cướp biển cầm súng, kiếm lùng sục toàn bộ buồng máy, buồng ngủ, buồng bếp, đánh thức các thuyền viên rồi trói tay họ, tập trung tất cả về buồng thuyền trưởng. Không dừng lại ở đó, chúng còn tắt, đập phá các thiết bị an ninh. Sau đó, 18 người bị nhốt vào buồng thuyền trưởng, ngoài cửa có 3 - 4 đối tượng cầm súng, kiếm canh gác. Những tên khác lục lọi khắp người thuyền viên và tàu lấy đi một số đồ dùng cá nhân như: quần áo, tiền, điện thoại...Một đối tượng trong nhóm được phân công điều khiển tàu.
Hải trình nguy hiểm qua lời kể của thuyền trưởng tàu Sunrise 689
Bị phát hiện nhận hối lộ, thanh tra giao thông nhảy lầu tự tử
Đến chiều 10/10, cơ quan chức năng đã hoàn tất việc khám nghiệm tử thi, khám nghiệm hiện trường để điều tra nguyên nhân tử vong của ông Nguyễn Tấn Mẫn (37 tuổi, Đội trưởng Đội thanh tra giao thông, kiêm Trạm phó trạm cân lưu động - Sở GT-VT tỉnh Đắk Nông).
Bị phát hiện nhận hối lộ, thanh tra giao thông nhảy lầu tự tử
Hộ tống tàu bị cướp biển tấn công về đảo Phú Quốc
Khoảng 10 người đàn ông dùng súng, dao xông lên tàu Sunrise 689, không chế 18 thuyền viên, cướp đi 1/3 lượng dầu.
Hộ tống tàu bị cướp biển tấn công về đảo Phú Quốc
Tìm được học sinh lớp 3 mất tích trên đường đến trường
Chiều ngày 8/10, Công an quận 9, TP HCM cho biết, đã tìm được học sinh lớp 3 bị mất tích trên đường đến trường vào ngày 26/9. Đó là em Trần Ngọc Ngân (giới tính nam), 9 tuổi, ngụ quận 9, học sinh lớp 3/4 trường tiểu học Lê Văn Việt, quận 9.
Tìm được học sinh lớp 3 mất tích trên đường đến trường
Cháy quán cà phê, 1 khách nước ngoài tử vong
Khoảng 12h45’ ngày 8/10, đám cháy bùng phát tại quán OWl Coffe (số 10, Nguyễn Văn Tráng, phường Bến Thành, quận 1, TP HCM) nơi vừa làm quán cà phê vừa làm khách sạn Budget Saigon Hotel.
Cháy quán cà phê, 1 khách nước ngoài tử vong
Nghi can giết người chặt xác rồi tự tử đang được cấp cứu trong bệnh viện
Báo CAND online đã thông tin vụ phát hiện hai bao tải bên trong chứa thi thể một phụ nữ tại trước hẻm 594, đại lộ Võ Văn kiệt, phường Cầu Kho quận 1 lúc 3h45 phút sáng 1/10. Đến 9h, sau khi khám nghiệm hiện trường hoàn tất, hai chiếc bao tải chứa xác người phụ nữ được chuyển vào Bệnh viện An Bình khám nghiệm để làm rõ.
>> TP HCM: Phát hiện thi thể nữ trong bao bố quăng trên đại lộ Võ Văn Kiệt
Nghi can giết người chặt xác rồi tự tử đang được cấp cứu trong bệnh viện
Loa "vô chủ" nổ trên xe khách, 3 người bị thương
Khoảng 11h ngày 30/9, trên QL 1A , đoạn thuộc địa bàn xã Nghi Long, huyện Nghi Lộc (Nghệ An) đã xảy ra một vụ nổ trên xe khách giường nằm đang chạy từ hướng Vinh đi Hà Nội.
Loa "vô chủ" nổ trên xe khách, 3 người bị thương
Đã xác định cha ruột của bé bị bạo hành qua giám định AND
Chiều 30/9, Cơ quan CSĐT Công an thị xã Dĩ An, cho biết: Qua giám định ADN xác định anh Trần Văn Tố (31 tuổi, quê Sóc Trăng) chính là cha ruột của bé Trần Thị Kim Ngân (SN 2011, bị chính mẹ đẻ và “chồng hờ” bạo hành).
Đã xác định cha ruột của bé bị bạo hành qua giám định AND
Chùm ảnh: Bar Luxury ‘thành tro’ sau đám cháy
Sáng 24/9, bar Luxury (đường Yên Phụ, Tây Hồ, Hà Nội) chỉ còn trơ những cột tường, thanh sắt đen thui. Đám cháy bùng phát lúc 23h đêm đã ‘hóa tro’ tất cả mọi thứ. Tường bốn phía và trần nhà đều đổ sập, quán chỉ còn trơ khung sắt…
>> Lửa thiêu rụi quán bar Luxury trên đường Yên Phụ
Chùm ảnh: Bar Luxury ‘thành tro’ sau đám cháy
Lửa thiêu rụi quán bar Luxury trên đường Yên Phụ
Vào khoảng hơn 23h ngày 23/9, đã xảy ra đám cháy nghiêm trọng tại quán Luxury bar cafe, địa chỉ tại số nhà 153 phố Yên Phụ, phường Yên Phụ, quận Tây Hồ, Hà Nội. Đám cháy đã khiến nhân viên và khách đang có mặt trong quán hoảng loạn tháo chạy ra ngoài.
Lửa thiêu rụi quán bar Luxury trên đường Yên Phụ
Vụ xe lao xuống ruộng, 4 người tử vong: Nạn nhân có thể được cứu sống nếu như...
Liên quan đến vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng khiến 4 người trong xe ô tô đều tử vong do ngạt nước, còn có sự thiếu trách nhiệm trong việc cứu người và thói thờ ơ vô cảm của vài xe chở khách chạy qua tại thời điểm xảy ra tai nạn, mặc dù đã có người cầu cứu, nhờ giúp đỡ ngay tại hiện trường.
Vụ xe lao xuống ruộng, 4 người tử vong: Nạn nhân có thể được cứu sống nếu như...
Tai nạn lật tàu nghiêm trọng tại Nam Định
Khoảng 2h20 sáng nay(19/9), một vụ tai nạn đường sắt nghiêm trọng đã xảy ra tại khu vực xã Tân Thành, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định (tại km 90- 367 lý trình đường sắt) khiến đầu máy bị lật văng ra khỏi đường ray, rất may không có ai thiệt mạng.
Tai nạn lật tàu nghiêm trọng tại Nam Định
‘Căn nhà cháy cùng 7 người’ chỉ có một cửa chính
Do căn nhà thuộc dạng khép kín chỉ có một lối thoát duy nhất là cửa sắt phía mặt tiền đường Nguyễn Trãi nên những nạn nhân bị mắc kẹt bên trong căn nhà không thể thoát ra được và bị ngạt khói.
‘Căn nhà cháy cùng 7 người’ chỉ có một cửa chính
Phụ trách biên tập: Trần Thị An Bình - Nguyễn Trang Dũng - Trần Anh Tú
©2007. Báo Công an nhân dân điện tử - CAND Online. All rights reserved.
Không sao chép thông tin từ website này khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công an nhân dân.